Het geautomatiseerd uitvoeren van repeterende werkzaamheden kan een antwoord zijn op de worstelingen met arbeidspieken in de akkerbouw. Het jonge innovatieve bedrijf GPX Solutions uit Tiel heeft de afgelopen jaren onder de radar gewerkt aan een systeem waarbij een trekker zich als een robot over vooraf ingestelde rijlijnen voortbeweegt. Op basis van gps bewijst iQuus Autonomy zich in de fruitteelt en daarmee is de trekkerbesturing verkoopklaar. “Nu het eenmaal in de boomgaard kan, volgt de stap naar de akkerbouw.”
“Dit is het profielscherm. Je regelt de iQuus één keer in op basis van vier punten. Start, begin, bocht en eindpunt De snelheid zet je op 6,5 kilometer per uur en de toeren op achthonderd. Je zet de actie in de juiste volgorde. Als alles goed staat hoef je in dat profiel nooit meer wat aan te passen”, vertelt Hans Biemans van GPX Solutions. Hij stapt uit de Fendt 211 Vario, met FendtONE-bediening, van fruitteeltbedrijf De Ruiter in het Gelderse Erichem. Hij pakt de afstandsbediening, een simpel kastje met vier knoppen. Met een druk op de groene knop begint de smalspoortrekker te rijden.
iQuus 3.0
De Fendt 211 bij De Ruiter is de eerste machine die door GPX Solutions is uitgevoerd met iQuus 3.0. “iQuus 3.0 is de huidige versie, van de uitvoering 2.0 lopen een zestal tractoren reeds in de praktijk.” Hans Biemans heeft de lijnen op de percelen ingereden. “Bij de start van de ontwikkeling van iQuus moesten we nog fysiek aanwezig geweest zijn op locatie waar we autonoom rijden, voor de toekomst kijken we naar opties met pathplanning wat het inrijden van de routes overbodig maakt en veel mogelijkheden bied binnen gangbare akkerbouw. Wat wel goed is om te weten dat route en werkzaamheden losgekoppeld zijn van elkaar en dat de route naar wens gewijzigd kan worden tijdens het opnemen en in het gebruik.”
De smalspoortrekker en de iQuus spreken in ieder geval dezelfde taal. Met het systeem, dat geïntegreerd wordt op bestaande nieuwe tractoren, worden hydraulische ventielen via Isobus aangestuurd. “We hebben daarvoor een gangbare tablet leeggeschud en daar onze software op gezet. Op die manier worden de bak, de ventielen enzovoort op basis van de route en het profiel over de Isobus aangestuurd. Dit gaat parallel over hetzelfde systeem waarmee je weer storingen voorkomt.”
Verkoopklaar
GPX Solutions is vanaf 2019 al bezig met het ontwikkelen van een vijftal units. Inmiddels is er een 3.0-versie, die volgens Biemans verkoopklaar is. “We wilden er niet meer aan hoeven te sleutelen zodra we de markt op gaan. Bovendien wilden we alles qua wetgeving dichtgespijkerd hebben. Daarom is iQuus ook meteen uitgevoerd met een geïntegreerd veiligheidspakket en is het CE-gecertificeerd. Hierdoor voldoet de trekkerbesturing meteen aan alle veiligheidsvoorschriften. iQuus wordt afgeleverd met een bumper. Daarin zitten er op twee plekken sensoren, die bij aanrijding voor een noodstop zorgen. “Daarnaast is één Lidar-sensor gemonteerd, die obstakels vooraf kan herkennen en de trekker in pauze zet . Er zit een handrem op, die er voor zorgt dat de trekker op de rem gaat.”
De interesse is behoorlijk. Zo zitten partijen uit Duitsland, Engeland en Frankrijk op het vinkentouw om de iQuus daar te introduceren. “Dat is ook niet zo gek want we gaan er echt naar toe dat repeterende werkzaamheden autonoom worden uitgevoerd”, voorspelt Biemans. “Er zijn natuurlijk meer partijen die ver zijn met robotisering. Daar gaat het echt om autonome robots, denk bijvoorbeeld aan de Naïo. Wij bewandelen heel duidelijk de weg van trekkeropbouw.”
Interessant voor akkerbouw en loonwerk
“iQuus is geschikt voor rijencultuur. Wij zien veel potentie in de akkerbouw en transport op het land. Zolang er maar met A/B-lijnen wordt gewerkt. Vooral voor repeterend werk dus. Denk bijvoorbeeld aan scho elen, dat zowel in de biologische als de gangbare akkerbouw steeds belangrijker wordt. Maar ook (spuit)techniek. Daar hebben we iQuus Spray en iQuus Rootcut voor het aansturen wortelsnoeier voor. Ook op basis van Isobus en taakkaarten. Daarnaast is er nog een variabele bespuiting op boomniveau mogelijk in. Een optie voor de fruitteelt dus.”
Met gewassensoren worden de mogelijkheden in de toekomst nog uitgebreider. “Zo kun je nog selectiever naar plekken kijken. iQuus is er klaar voor.” Met rechte lijnen is het een kwestie van ‘start’ en ‘stop’. “Is de A/B krom, bijvoorbeeld met een gerend perceel, dan komen er meerdere puntjes op de taakkaart, zodat de trekker die lijn gebruikt en dus bijstuurt.”
Opleiden van de machine
Biemans benadrukt wel dat ‘het opleiden van de machine’ een belangrijk onderdeel is. “Het inleren van de route kost even tijd. Voordeel is wel dat je zelf het moment van inregelen kunt Een gangbare tablet is leeggeschud en van de nodige software voorzien. kiezen. Daarna is het klaar en is aansturing zelfs vanuit de kantine mogelijk. Voordeel van een autonoom werkende trekker is, dat die flink uren kan maken en daarmee een trekkerchauffeur bespaart. Het systeem heeft bovendien nooit een kater of een maandagmiddagdip.” Biemans komt zelf van een tuinbouwbedrijf, zijn schoonouders hebben een akkerbouwbedrijf, met een ‘gangbaar’ areaal van een kleine 150 hectare. “Voor werkzaamheden met rijgangen aan lagere snelheden zie ik met iQuus een groot voordeel. Bij spitten bijvoorbeeld hoef je alleen maar de kopakkers te pakken. Die ontlasting is de investering al waard.”
Voor fruitteeltbedrijf De Ruiter in Erichem wordt de iQuus op de smalspoor Fendt ingezet voor het maaien van de graspaden en werkzaamheden als spuiten, scho elen, snoeien en het doorsnijden van de wortels van de bomen. “Hier op het bedrijf staat ook een New Holland T-4. De 3.0-versie van iQuus wordt op die trekker geïnstalleerd en daarmee is iQuus ook geschikt voor de power shuttle transmissie. Tot dusver is alles op de Fendt Vario-serie geënt geweest, maar de 3.0-versie maakt het autonoom rijden ook interessant voor andere trekkers in een andere tractor klassen. Dat zal bijvoorbeeld loonwerkers aanspreken.”
Drie uitvoeringen
GPX Solutions brengt de trekkerbesturing in drie uitvoeringen op de markt: Ambition, Prestige en Unlimited. “Ambition is enkel de trekkeraansturing. Met Prestige gaat het om trekker- en werktuigaansturing. Unlimited is de loonwerkuitvoering met alle opties, denk aan start/stop functionaliteit op de lijn. Dat is interessant voor bijvoorbeeld de aanleg van plantages. In het najaar moet de eerste trekker met iQuus Autonomy Unlimited in de praktijk rijden.” De Ambition-variant van iQuus Autonomy begint vanaf 49.000 euro, exclusief field support. GPX Solutions begeleidt bij aankoop bij de opstart en heeft een optie voor teamview. Hiermee worden updates continu uitgevoerd en is service op afstand mogelijk. “GPX Solutions heeft een team van eigen software- en hardware engineers, landmeters, service engineers en werktuigbouwkundigen om de maximale kennis en kunde aan haar klanten aan te kunnen bieden”, aldus Biemans.
Dit is een artikel uit de Akkerbouwkrant. Wil je deze thuis ontvangen? Klik hier.
Tekst en beeld: Martin de Vries
