Aan de telefoon met diverse specialisten om te peilen hoe het gaat op het land, kan het niet uitblijven. Allemaal verwijzen ze naar het bijzondere groeiseizoen van dit jaar. Een laat en koud voorjaar, een droge periode in juni. Juli en augustus met een wisselend weerbeeld voor de verschillende regio’s.
Wat laat de oogst zien na dit opmerkelijke groeiseizoen? Natuurlijk kijken we ook vooruit: de wintertarwe komt hier en daar al boven de grond. (Red. Dit artikel uit de Akkerbouwkrant is in september 2023 geschreven, voor de hevige neerslag van de afgelopen periode.)
Pootgoed: grof en lage opbrengst
Martin Jansen Klomp (regional manager Benelux van HZPC) ziet dit jaar een bijna tegengesteld beeld aan vorig jaar. Toen waren de opbrengsten zeer goed met een hoog percentage in de potermaten. Dit jaar ligt de opbrengst circa vijftien procent onder het vijfjarig gemiddelde. Daarnaast is het aantal knollen per plant laag, wat resulteert in minder knollen in de gebruikelijke pootgoedmaten. “Dat is zo’n 25 tot 30 procent lager dan het vijfjarig gemiddelde. Dus we hebben dit jaar een meer grove sortering.”
Jansen Klomp noemt de uiterlijke kwaliteit van het pootgoed redelijk. Er komt meer schurftaantasting voor, door de droogte tijdens de knolzetting. Daarnaast neemt hij meer misvormingen waar. Verder ziet Jansen Klomp meer declasseringen door de hoge virusdruk tijdens het groeiseizoen. “Dus de afkeur zal ook hoger liggen dan gebruikelijk.” Half oktober moest nog zo’n vijftien tot twintig procent van het pootgoed gerooid worden “Er is vaak gekozen voor langer doorgroeien om zo toch nog wat kilo’s te krijgen”, sluit Jansen Klomp af.
Consumptieaardappel zeer wisselend
“Het is een ontzettend gevarieerde oogst bij de consumptieaardappelen dit jaar,” begint commercieel technisch voorlichter Bert Straten van Agruniek Rijnvallei. “Zowel in opbrengst als kwaliteit loopt het sterk uiteen. Bij de opbrengst zien we 25 ton per hectare, maar ook 60 ton. Ook in kwaliteit zie je uitersten, hele mooie partijen, maar ook veel rot.”
Bij de late rassen ziet Straten in verhouding een mooier gewas dat vitaler en weerbaarder oogt, hoewel daar dit jaar meer hollige aardappelen voorkomen. “Door de uiteenlopende kwaliteit is de bewaring is een gigantisch vraagstuk”, stelt Straten. “Bij het inschuren is het belangrijk om te kijken naar de kwaliteit. Als je een redelijke tot mooie oogst hebt en de mogelijkheid om goed te bewaren, dan zijn er straks kansen op een goed belegde boterham. Maar dan is het van groot belang om heel scherp te zijn tijdens het bewaarproces. Maximaal beluchten. En kijk goed naar de hoeveelheid vocht in de lucht, met het warme weer dat maar aanhoudt. Neem meerdere keren per dag de tijd om te monitoren. Kijken, ruiken, wat zie je rondvliegen. Als het niet goed gaat, dan is het misschien beter om te zoeken naar afzet en de schade te beperken.”
Straten verwacht dat er straks weinig A-kwaliteit aardappelen zullen zijn, waardoor de prijs gunstig kan worden. “Ook in de rest van Europa vallen de oogsten tegen.” Ondanks de lage prijzen af land, kan het nu gunstiger zijn bij een oogst met lage kwaliteit om nu te verkopen in plaats van bewaarkosten te maken, is de overtuiging van Straten.
Suikerbietencampagne volop bezig
Iets meer dan twee weken na de start van de suikerbietencampagne spreken we Arno Huijsmans, directeur agrarische zaken bij Cosun Beet Company. Huijsmans ziet nog veel donkergroen loof op het land staan als teken van een verlaat groeiseizoen. Hij vertelt: “De start van de campagne lag dit jaar een week later dan de afgelopen twee jaar, omdat we in augustus minder bieten verwachtten voor dit jaar. De opstart op onze beide locaties Dinteloord en Hoogkerk is helaas trager verlopen, omdat we last hadden van storingen. Dat is vervelend voor iedereen in de keten.”
Over de wortelopbrengst is Huijsmans goed te spreken, die ligt op 85 ton per hectare. Het suikergehalte ligt op 15,2 procent. Daarmee zit de suikeropbrengst op 13,9 ton per hectare. Dat is iets lager dan normaal rond deze tijd, maar Huijsmans weet dat het suikerpercentage in de rest van oktober nog sprongsgewijs kan stijgen. Over de tarra van 8,6 procent is hij tevreden. “Dat is mooi laag voor de eerste weken.” De verwachting is dat de campagne wat langer zal duren, doordat de opbrengst hoger ligt dan eerder werd verwacht. “Als ik nu een voorspelling moet doen over het einde van de campagne? Ver in de tweede helft van januari.”
Uien: Lang en intensief drogen
De uienoogst is vrijwel afgerond, teeltspecialist akkerbouw Erwin Boogaard van Agrifirm wordt niet direct blij van wat hij ziet. “We zien dit jaar veel diknekken of bouten. Door het late zaaien vanwege het natte voorjaar is zo’n ui te laat gaan bollen. We zeggen niet voor niks: ‘zaaien in mei geeft prei’. Het is wel heel wisselend per perceel. Daar waar de groei laat op gang kwam, zien we vooral dit probleem,” deelt Boogaard zijn ervaring. Op de zandgronden gaf het zonnige en hete weer in september ook hier en daar zonnebrandschade. De volumeopbrengst valt hem niet mee, de meeste percelen zitten tussen de 40 en 55 ton per hectare. “Maar ik zie een forse spreiding. Er zijn percelen met tachtig ton, maar ook percelen met maar twintig ton. Dat heeft alles te maken met het zaaitijdstip, de structuur van de grond en de beschikbaarheid van vocht tijdens de lange periode van droogte.”
Kijkend naar de bewaring ziet Boogaard wat meer tarra in de uien door de diknekken en ziet hij ook bacterie-uien en fusarium. Dat alles geeft meer vochtverlies. “Lang en intensief drogen is nodig, omdat de partij nog lang vocht blijft afgeven.”
Eerste wintertarwe al boven
Het inzaaien van wintertarwe is gestart. Wim van Dixhoorn, verantwoordelijk voor zaaizaden bij CZAV, meldt dat zaaizaad goed voorhanden is. Op vroeg ingezaaide percelen staat de eerste tarwe en gerst al weer boven, geeft hij aan. “De eerste luizen zijn ook al gesignaleerd, als gevolg van het warme weer.” Van Dixhoorn raadt controle van het gewas en noodzakelijke maatregelen aan, zolang er geen lagere temperaturen worden verwacht. “Ik zou het niet uit de hand laten lopen. Het zaaien uitstellen om deze reden, lijkt niet verstandig, gezien de huidige goede zaaiomstandigheden.”
Dit is een artikel uit de Akkerbouwkrant. Wil je deze thuis ontvangen? Klik hier.
Tekst: Kirsten van Valkenburg
Beeld: Peter Vogelaar, Harry Schreuder en John Brunen
