Op de kleigronden van Oost- en Zuid-Flevoland zie je ze regelmatig op het land: de diepploeg. Ook Van Werven Infra en Recycling uit Oldebroek verricht deze werkzaamheden. Twee zware Fendt-tractoren trekken samen een diepploeg. Een immens schouwspel van twee op elkaar ingespeelde chauffeurs. Met gespecialiseerd materieel en gepassioneerde medewerkers wordt aan de wens van de klanten voldaan. Van Werven mag zich rijk rekenen want hij heeft beide. Maar waarom ploegt een landbouwer de teelaarde onder en haalt hij grond van zestig tot honderdzestig centimeter naar boven?
In 1990 grijpt toenmalig directeur van het familiebedrijf Hendrik van Werven de kans en uitdaging om, net als enkele collega loonbedrijven, te beginnen met diepploegen. In eerste instantie is het nog hobby. Maar al gauw gaat hij tot het uiterste om het beste resultaat te bereiken. Hij kocht een Cameco 805 uit de Verenigde Staten, die in de pers bekend kwam te staan als ‘reuzentrekker’. Het zou het begin zijn van een lange traditie diepploegen bij Van Werven. Die begon met vallen en opstaan, maar inmiddels verregaand is geprofessionaliseerd.
Voordelen
Volgens Henri Aarten, projectcoördinator Agro, heeft diepploegen veel voordelen. Het wordt ingezet om de bodemstructuur drastisch te verbeteren en de waterhuishouding te optimaliseren.
Daarnaast stijgen de opbrengsten per hectare structureel naar hogere waarden, waarbij de bodemgesteldheid voor tientallen jaren gewaarborgd blijft. Door te diepploegen ploeg je de oude zeebodem van klei, welke moeilijk bewerkbaar is door de hoge afslibbaarheid, naar onder en haal je de humusrijke gronden en eventuele zandlagen naar boven.
Bodemstructuur en bodemgesteldheid is een steeds belangrijker speerpunt binnen de landbouw. Akkerbouwers willen met zo licht mogelijk materieel hun percelen bewerken. Bodemdruk door juiste bandenkeuze in combinatie met de bandendruk is hierbij het eerste wapenfeit. Door het bovenhalen van de lichtere, zanderige kleigrond kan de akkerbouwer gemakkelijker met lichter materieel de bodem bewerken.
Ook op langere termijn geeft de grondverbetering voordelen. De volgende generatie kan makkelijker nieuwe keuzes maken met betrekking tot de inrichting van hun bedrijf. Zo kunnen ze makkelijker overstappen naar biologisch werken. Ook extensiveren en duurzamer gaan telen behoort tot de mogelijkheden. Volgens Lauran Renne, werkvoorbereider bij Van Werven, is diepploegen een groot voordeel om een hogere bodemvruchtbaarheid te behalen. Door bodemverbetering toe te passen, houdt de bodem beter water vast en is deze hierdoor minder droogtegevoelig. De lichtere, humusrijke bouwvoor zorgt ervoor dat deze in het voorjaar makkelijker en eerder te bewerken is. In het najaar zorgt de gediepploegde grond tevens voor een gemakkelijkere en snellere oogst met een schoner product.
Omdat na het diepploegen het bodemleven en de beworteling volledig opnieuw hun weg moeten vinden, wordt er vaak een diepwortelend gewas gezaaid zoals gele mosterd, luzerne of een groenbemester. De diepe wortels brengen weer structuur in de bodem door de bodemlagen met elkaar te verbinden.

Opbouw van bodem
In grote delen van Flevoland bestaat de bovenste laag van dertig centimeter, de bouwvoor, uit lichte tot zware zeeklei. Van dertig tot zestig centimeter komt de lichtere onbewerkte zeeklei. Maar dit is nog steeds niet de grondslag die men wil hebben. Deze begint op veel plekken rond de zestig centimeter en bezit van oudsher meer dan genoeg humus. De lichtere zeeklei is meestal gemengd met een beetje zand en/of humusachtige klei. De diepte van deze laag bepaalt de diepte van het diepploegen. “We hebben ploegscharen van 50 tot 160 centimeter met tussenstappen van 10 centimeter. Iedere locatie heeft een andere opbouw van de bodem. Daarom gaan wij, of de akkerbouwer, eerst profielkuilen graven om te kijken uit welke lagen de bodem is opgebouwd. Hier passen wij de grootte van de ploegschaar op aan”, vertelt Aarten. Achter de grote ploegschaar is nog een tweede, maar kleinere ploegschaar bevestigd. Deze ploegt in dezelfde werkgang de eerste 40 tot 60 centimeter onder in de ploegvoor.
Sleeptrekker
Wanneer de ploegdiepte meer dan 110 centimeter bedraagt, wordt er een sleeptrekker toegevoegd om genoeg rijsnelheid te genereren. De onderste laag moet helemaal naar boven worden gehaald. Aan de achterkant van de ploegtrekker wordt een zware ketting bevestigd. Hiermee wordt de sleeptrekker gekoppeld. Tussen beide trekkers wordt in het midden een vrachtwagenband bevestigd. Deze voorkomt dat de kettingen richting trekkers vliegen als er plots een ketting knapt. De band haalt de spanning van de kettingen. Bij diepploegen dienen de chauffeurs dus goed op elkaar ingespeeld te zijn.

Machinepark
Van Werven begint zijn diepploegcarrière met twee Fendt 615 Turbomatic tractoren als sleep- en ploegtrekker. Destijds waren dat beren van trekkers. Door de jaren heen worden ze vervangen door een Fendt 626 LS als sleeptrekker en een Fendt 824 Favorit aan de ploeg. Tegenwoordig hangt er meestal een Fendt 942 vario aan de ploeg en een Fendt 718 vario als sleeptrekker. Al kan de sleeptrekker variëren. “Als de omstandigheden zwaarder worden, dan wordt er wel eens een Fendt 939 vario of de Fendt 1050 vario voor gezet”, vertelt Aarten. Al die jaren werkte van Werven met de Panterploeg. Panter stopte in 2019 met het maken van diepploegen. Van Werven nam deze werkzaamheden over en begon met het zelf bouwen van nieuwe diepploegen onder de merknaam Panter. Vaak met een doorontwikkelde constructie ten opzichte van de originele modellen. Tevens worden nieuwe innovaties en aanpassingen bedacht en ontwikkeld in eigen huis.

Toekomst
“De toekomst voor het diepploegen of diepspitten lijkt de komende vijf jaar redelijk stabiel. We blijven innoveren en zoeken naar nieuwe toepassingen”, stelt Renne. Waar van Werven qua diepte-bewerkingen de afgelopen jaren voornamelijk actief was in de agrarische sector, komen er steeds meer opdrachten vanuit andere sectoren. Zo heeft van Werven met de spitmachine meegewerkt aan de aanleg van ‘De Groene Boog’ in Rotterdam. Daar moesten twee grondlagen door elkaar heen gemengd worden. “Als dienstverlenend bedrijf voeren wij de wensen van de klanten uit waarbij we opzoek gaan naar een passende grondbewerking met het maximaal haalbare resultaat”, besluit Aarten.
Tekst en beeld: Jens Kusters




