De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Om te voldoen aan wetgeving – die preciezere toepassing van bemesting en gewasbescherming vereist -, op te boksen tegen de klimaatveranderingen en toch rendabel te produceren, dringt een verandering in globaal teeltmanagement of een systeemaanpak zich op.
Als onderzoekscentrum in het hart van dé landbouwprovincie van Vlaanderen legt Inagro vanaf dit teeltseizoen een uniek demoperceel aan. “Op ons OptiFarm-perceel brengen we al onze kennis samen in een systeemaanpak die landbouwers leidt naar een geoptimaliseerde teelt en klaarstoomt voor de komende decennia”, klinkt het bij Inagro.
Uitdagingen landbouwsector
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Zo vereisen de ambities in de Green Deal van de Europese Commissie een duurzamere landbouwpraktijk met minder input en meer aandacht voor milieu en omgeving. Daarnaast stemmen extremere weersomstandigheden in een veranderend klimaat de landbouwer tot nadenken. Tegelijk streven landbouwers naar een rendabele productie. Preciezer telen, met doordachte inzet van irrigatie, bemesting en gewasbescherming en aandacht voor bodemvruchtbaarheid, dringt zich dan ook op.
Vandaag functioneren landbouwers in een context waarin steeds meer van hen gevraagd wordt. Ze streven naar een evenwicht tussen voldoen aan de verwachtingen van de maatschappij en rendabiliteit. “Dat kunnen ze bereiken met een globaal teeltmanagement of een systeemaanpak: controle over het volledige teeltsysteem om het geheel robuuster te maken”, stelt Jan Vanwijnsberghe, onderzoeker duurzame landbouw bij Inagro. “Dankzij jarenlang onderzoek en de recente technologische revoluties zijn de kennis en de instrumenten beschikbaar. Alleen is het voor de landbouwer niet evident om alles aan elkaar te hangen.” Door zelf een perceel aan te leggen, samenhang te creëren en ontbrekende links weg te werken, hoopt Inagro de landbouwsector klaar te stomen voor de komende decennia.
OptiFarm integreert technieken in systeemaanpak
Inagro legt daarvoor vanaf dit teeltseizoen een uniek demoperceel aan van 3,5 hectare. ‘OptiFarm’ staat voor geoptimaliseerd telen in een economisch, duurzaam en robuust kader. “Met OptiFarm hebben we de ambitie om de teelttechnieken en technologieën van het komende decennium te demonstreren”, verduidelijkt Jan. “We brengen alle kennis samen die Inagro intussen opbouwde en integreren dat in een systeemaanpak. We hopen zo de landbouwer te inspireren én een goed voorbeeld te zijn voor de sector.”
Een klassiek proefveld mogen telers allerminst verwachten. Gevoed met gevalideerde technieken uit de klassieke proefveldwerking zal het perceel continu in evolutie zijn. “Het is in de eerste plaats een testveld waarop we de cirkel proberen rond te maken en alle uitdagingen van de sector aanpakken. Tegelijk dient het als inspiratieveld voor de Vlaamse land- en tuinbouwer: we tonen op praktijkschaal hoe hij bestaande duurzame technieken kan integreren in zijn teeltsysteem”, klinkt het bij Inagro.
Van slimme teeltrotatie tot IPM
De cirkel rond maken start voor Inagro bij slimme teeltrotatie en doeltreffende bodemzorg. Daarvoor wisselen zes akkerbouw- en groentegewassen elkaar af. De combinatie met groenbedekkers zorgt voor voldoende aanvoer van organische stof en verlaagt de ziektedruk. De bodem blijft in de winter dus ook bedekt, wat uitspoeling van nutriënten beperkt. Samen met een niet-kerende grondbewerking wordt zo een belangrijke basis gelegd voor een duurzaam bodembeheer met aandacht voor bodemleven en koolstofopbouw.
Voor de bemesting wil het proefcentrum zoveel mogelijk gebruik maken van circulaire dierlijke meststromen en precisiebemesting op advies. Door de totale integratie van IPM wil Inagro ook de gebruikte hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen sterk verminderen. Technieken als slimme rassenkeuze, waarschuwingssystemen, rijen- en precisiebespuiting en mechanische onkruidbestrijding moeten de inzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen verminderen.
Precisielandbouw en robotisatie
OptiFarm fungeert ook als testveld voor precisielandbouw en robotisatie. “Met precisietechnieken zijn we in staat om alles precies te monitoren en waar nodig plaatsspecifiek in te grijpen. Er beweegt vandaag heel wat. Zo zullen robots het komende decennium hun ingang vinden in de Vlaamse land- en tuinbouw. Tegelijk zoeken veel telers nog naar ontbrekende links tussen de technieken in de praktijk. We zoeken graag mee naar kansen en knelpunten”, gaat Jan verder. Dit jaar zal de Robotti bijvoorbeeld zaaien, planten, schoffelen en bespuitingen uitvoeren op het OptiFarm-perceel. Die autonome werktuigdrager voert verschillende landbouwtaken zelfstandig uit en neemt de landbouwer zo heel wat werk uit handen.
Uitgebreider onderzoek naar landbouwsystemen
OptiFarm past in een grotere doelstelling van Inagro. Om landbouwers te inspireren om na te denken over en aan de slag te gaan met een systeemaanpak wil het onderzoekscentrum de komende jaren meer inzetten op onderzoek naar systeemlandbouw. “Daarvoor richten we de Future Farming Hub op. Daarin concentreren we ons op vier systemen waarin wij een toekomst zien voor de Vlaamse land- en tuinbouw”, verduidelijkt Greet Ghekiere, manager onderzoek & ontwikkeling.
Naast het OptiFarm-systeem, dat het huidige gangbare landbouwsysteem optimaliseert tot een geïntegreerd en duurzaam systeem volgens de Green Deal-doelstellingen, zijn twee andere systemen uit de Future Farming Hub vandaag al operationeel bij Inagro. Op het Proefbedrijf voor Biologische Landbouw wordt al twee decennia onderzoek gedaan naar het biologische teeltsysteem. In het natuurinclusieve teeltsysteem zet Inagro biodiversiteit in om plagen op het landbouwperceel sneller en beter te beheersen. Het proefcentrum beschikt daarvoor al enkele jaren over een perceel met onder meer een keverbank en graskruidenstroken. Eind dit jaar legt Inagro ook een boslandbouwsysteem aan. De bomen in het akkerland renderen na verloop van tijd door de productie van noten en vruchten.
Uitnodiging tot samenwerking
De Future Farming Hub moet de ogen openen, voor landbouwers én onderzoekers. Dat gelooft ook Bart Naeyaert, voorzitter van Inagro en West-Vlaams gedeputeerde voor Land- en Tuinbouw. “Door over landbouwsystemen na te denken, bundelen we de expertise uit onze afzonderlijke onderzoeksdomeinen. Zien wat er mogelijk is, geeft landbouwers én onderzoekers de kans om nieuwe inzichten op te doen. Zo hopen we knelpunten en mogelijke oplossingen nog sneller in kaart te brengen.” Tegelijk maakt de Future Farming Hub nieuwe samenwerkingen mogelijk, met landbouwers en met andere stakeholders. “De opstart van ons OptiFarm-perceel en onze sterkere inzet op landbouwsystemen is een uitnodiging tot samenwerking. Bedrijven, kennisinstellingen, overheden, individuele landbouwers,… iedereen met goede ideeën is welkom om samen met ons te werken aan een ‘optimale’ toekomst”, besluit de gedeputeerde.
Beleid durven tonen wat wel en niet werkt
Een tweetal maanden geleden interviewden we Jan Vanwijnsberghe voor de rubriek ‘Door de ogen van …’ in ons vakblad. We konden toen nog niet schrijven over het OptiFarm-perceel maar toen we hem vroegen of er nog een bepaald project was waar hij van droomde, was dit zijn antwoord.
“Dat komt er nu aan met de aanleg van het OptiFarm perceel. Vorig jaar is het idee gerijpt om de kennis die verspreid zit op het onderzoekscentrum bundelen op één perceel. We willen daar de landbouwtechnieken van de toekomst tonen. Het gaat dan zowel om IPM- technieken als om bodemzorg, bodemstructuur als het behalen van de Green Deal-doelstellingen met minder bemesting en minder fyto. We willen eigenlijk de landbouw van binnen tien jaar tonen. Dit perceel wordt nu aangelegd. Het is geen prestigeproject maar wel een mooi demonstratieproject. Ik vind dat wij als onderzoekscentrum de stap vooruit moeten durven maken en aan het beleid moeten durven tonen wat werkt en wat niet. We moeten durven de stap zetten om daar een demo- of showveld van te maken waar we alle technieken die we op het centrum onderzoeken samenbrengen zodat we zelf ook leren hoe haalbaar iets is. Want het gevaar is soms dat ieder op zijn domein dingen onderzoekt maar we vergeten dat we het samen moeten brengen. En dat is wel een uitdaging.”
Bron en beeld: Inagro
