De Grimme Varitron zelfrijdende rooimachine is er als 2-rijige en als 4-rijige uitvoering. Beide af fabriek zowel op wielen als met rupsonderstel. Wat populariteit in de Benelux betreft springt de Varitron 470 eruit, maar er zijn interessante verschillen tussen de landen. Een inkijkje in de machine, én in de markt.
Als fabrikant behoeft het Duitse familiebedrijf Grimme wellicht weinig toelichting. Qua merk, maar ook omdat er op de markt voor aardappel- suikerbieten-/chicorei- en groentetechniek over het algemeen relatief weinig spelers zijn. De basis van het bedrijf lag en ligt nog altijd in de plaats Damme. Daar startte het bedrijf zoals de meeste landbouwmachinefabrikanten met een smidse en wel al in 1861.
Al vrij snel werden verschillende producten voor de aardappelteelt geproduceerd en in 1936 volgde de allereerste Grimme aardappelrooier voor paardentractie. Twintig jaar later, in 1956 kwam de eerste getrokken en aftakasaangedreven bunkerrooier op de markt, de Universal één-rijer. Contacten met de eigenaren van Zonna, de familie Hepping, leidden ertoe dat in datzelfde jaar ook al de eerste rooiers naar Nederland werden geëxporteerd. Niet lang daarna nam het voormalige VDS-Vanderstichelen het Grimme-importeurschap voor België op zich en in 1969 werd de eerste Grimme-rooimachine verkocht in België. Sinds 2008 is Grimme Nederland een feit en in november 2013 nam de fabrikant het dealernetwerk van VDSVanderstichelen volledig over.
Zelfrijders sinds 1969
In 1969 verscheen de eerste zelfrijdende één-rijige Grimme aardappelrooier op de markt. Net zoals veel collegafabrikanten gebruikten de constructeurs daarvoor een trekker als basis en wel een Deutz-Fahr met 80 of 100 pk. Vijf jaar later, in 1974, opgevolgd door de 2-rijige Grimme DS 80 en DS 100 met een 3,5 ton grote bunker en een 80 respectievelijk 100 pk Deutz motor. “De DS rooide destijds al voor de wielen”, geeft Arent Lanenga, teamleider bij Grimme Nederland aan. En volgens hem is tegenwoordig 1 op de 5 aardappelrooiers die de fabriek verlaat een zelfrijder.
Veel akkerbouwers en zeker loonwerkers zijn bekend met de Grimme Tectron, in zekere zin de voorloper van de Varitron. “De Tectron rooide ook voor de wielen en kwam enkel met een rupsonderstel op de vooras. Dit model was zeer robuust maar tegelijkertijd ook complex en onderhoudsgevoelig en daarmee relatief duur in onderhoud”, vertelt Kevin Ulenaers. Hij is productspecialist bij Grimme België.
Varitron 470
Het prototype van de Varitron 470 rooide de eerste aardappelen in 2011. In de typeaanduiding refereert de 4 naar het aantal rijen en 70 naar het bunkervolume in ton (7,0). Zowel Lanenga als Ulenaers geven aan dat de Varitron zich onderscheidt als onderhoudsvriendelijke machine, qua toegankelijkheid en qua onderhoudskosten en vooral ook als aardappelvriendelijk. “We hebben zo min mogelijk versmallingen en richtingswijzigingen in de productstroom en beperken de valhoogtes overal tot een minimum.”
“Daarnaast verbruikt de Varitron ook aanmerkelijk minder brandstof dan z’n voorganger en naar mijn idee ook dan concurrerende zelfrijders”, zegt Ulenaers.
Op dit moment produceert Grimme de Varitron 470 Gen 3, de derde generatie. De Gen 3 volgde de Gen 2 op in 2023. Naast een update naar een Fase 5 type motor (zescilinder MTU OM 470 LA met SCR/AdBlue), steeg het motorvermogen na de overgang van 435 naar 460 pk. Een andere belangrijke wijziging was de overstap op een grotere terminal, de CCI 1200 en het SmartView camerasysteem met onder meer acht camera’s, zoomfunctie en live slow motion.
Wiel- en rupsuitvoering
In navolging van de Tectron kwam de Varitron in 2011 aanvankelijk enkel met een rupsonderstel beschikbaar maar dan wel op de achteras. In 2013 was keuze voor wielen op de achteras af fabriek ook mogelijk. Vanaf 2015 is de gewijzigde wieluitvoering met verzwaarde wielophanging beschikbaar en sindsdien verschillen de wiel- en rupsuitvoeringen af fabriek na de eerste zeefband. Op de wieluitvoering is de tweede zeefband namelijk gesplitst om ruimte te bieden voor de wielophanging. Op de Terra Trac rupsuitvoering bestaat de tweede zeefband nog altijd uit een stuk. De breedte van de graafband (2,97 meter bij 75 centimeter rijafstand) en de breedte van de zeefbanden (2,80 meter) is op beide uitvoeringen gelijk. Vanzelfsprekend zijn talloze steekmaten voor de verschillende banden leverbaar.
Reinigingsrollen
Na beide zeefbanden is het reinigingstraject modulair op te bouwen naar gelang de omstandigheden en wensen. In Nederland kiest twee derde van de gebruikers van een Varitron met wielen voor MultiSep (MS) reinigingsrollen die dwars in de machine liggen. Deze zijn bij uitstek geschikt voor lichte grondsoorten. MultiSep bestaat uit vier rollenparen met vier grote rollen met luchtkamers en spiraalvormig oppervlak. En vier kleinere tussenliggende (loof) rollen die in tegengestelde richting draaien. De afstand en hoogte van de loofrollen is instelbaar vanuit de cabine.
Voor zwaardere grondsoorten zoals klei en zavel ligt de in lengte ingebouwde axiaalrollenset (RS) voor de hand. De meeste gebruikers kiezen daarbij voor de instelbare variant (vario RS) met variabele opening tussen de rollen. De combinatie van MultiSep en axiaalset is alleen voor de rupsuitvoering weggelegd. Een of meerdere egelbanden behoren ook tot de mogelijkheden.
Bij de opname is er keuze uit een diepteregeling met diabolo’s (TerraControl) en met een sleeptaster en schijfopname (TerraDisc). In België kiest 95 procent van de gebruikers voor schijfopname en in Nederland is dat momenteel 75 procent.
Belangrijke markt voor zelfrijders
Zowel België als Nederland zijn belangrijke afzetgebieden voor Grimme. Beide landen staan qua omzetaandeel in de top 10 met België momenteel op plek 6 en Nederland op positie 7. In beide landen is de 4-rijige Varitron 470 het belangrijkste model maar er zijn ook interessante verschillende tussen beide landen. Lanenga: “In Nederland wordt veel pootgoed geteeld en is aardappelveredeling belangrijk. Wil je daarvoor een leestafel op een Grimme zelfrijdende rooier, dan is een 4-rijer geen optie want op de Varitron 470 leveren we geen leestafel. Akkerbouwers en loonwerkers in regio’s met zwaardere grondsoorten kiezen voor een rupsonderstel af fabriek voor oogstzekerheid. Wil je daarnaast simpelweg capaciteit, dan is een 4-rijer een logische keuze.”
Ulenaers: “Bij Belgische akkerbouwers spelen oogstzekerheid en (reinigings) capaciteit een grote rol bij de keuze voor een rooimachine en dan kan de keuze op een rupsuitvoering vallen. Bij loonwerkers telt maar een ding: de totale kosten per uur. Met name omdat we hier vooral frietaardappelen voor de verwerkende industrie telen. Een Terra Trac rupsuitvoering is daarbij prijstechnisch simpelweg niet interessant. En een 2-rijer trouwens ook niet omdat die heel veel componenten deelt met een 4-rijer. De kostprijs van een 2-rijer is natuurlijk hoger dan de helft van die van een 4-rijer.”
Omstandigheden evolueren
Beide Grimme vertegenwoordigers zien de aardappelteelt in de Benelux veranderen. Zo denkt Arent Lanenga dat er hier in de toekomst minder aardappelen voor de verwerkende industrie geteeld gaan worden. Kevin Ulenaers: “Ook ik denk dat de grens van de areaalgroei hier wel is bereikt. Tezamen met de vereiste teeltrotatie komt het aantal hectares aardappelen onder druk te staan. Daarnaast wordt het teeltseizoen onder invloed van klimaatverandering steeds korter en intensiever. Je ziet dat telers en loonwerkers zich wapenen voor die weersveranderingen met bijvoorbeeld after-market rupsonderstellen voor natte periodes. En in een droog jaar zoals dit, zijn kluitenscheiders op de stortbakken bij wijze van spreken niet aan te slepen. Ik merk ook dat aardappelplanten steeds meer loof produceren waardoor loofklappers bij ons een thema worden. Als je het mij vraagt, is Grimme goed voorbereid op al die evoluties want we zijn gekend van het luisteren naar wensen uit de markt. Ik denk dat de nieuwe Varitron 470 Gen 4 daar opnieuw een goed voorbeeld van is.”
Tekst en beeld: René Koerhuis en Seppe Deckx
