In de VS is een haksellengte tot 30 mm al lang geen modeverschijnsel en ook geen discussiepunt meer. In West-Europa staat het langer hakselen van maïs nog in zijn kinderschoenen en is een haksellengte van 6 tot 8 mm nog vaak de standaard. In Duitsland testten een aantal pilootbedrijven samen met hun loonwerkers het hakselen van maïs met een snijlengte van 22 mm met succes.
De Loonwerker trok naar de omgeving van Osnabrück in Nedersaksen en had er een gesprek met Dirk Westrup en Roger Olsen om te peilen of het langer hakselen meer is dan een trend.
– Waarom zijn er in de VS veel veehouders overgeschakeld naar het langer hakselen van maïs?
Olson: “Net zoals in Europa stijgt in de VS het aantal dieren per bedrijf, maar blijft de beschikbare oppervlakte landbouwgrond gelijk. Het langer hakselen van maïs zorgt ervoor dat er per hectare meer energie en voedingsstoffen voor de koeien beschikbaar zijn. Sinds de introductie in 2008 van Shredlage, waarbij een haksellengte tot 30 mm wordt gehanteerd, is het een succesverhaal in de VS. In het westen wordt het toegepast door 35 procent van de melkveehouders en in het oosten door 65 procent.”
– Hoe lang hakselen jullie de maïs en waarom heeft Westrup-Koch gekozen voor de zogenaamde ‘langsnit’?
Westrup: “De haksellengte bedraagt bij ons gemiddeld 22 mm. Met een aandeel van 70 procent is maïs heel belangrijk in ons melkvoerrantsoen. We streven naar een optimale benutting van ons eigen geteelde ruwvoer. We willen er het maximale uithalen. We gingen hiervoor niet over één nacht ijs. Voor we startten met het langer hakselen heb ik verschillende bedrijven in de VS bezocht en bevraagd.”
– Bij welk drogestofgehalte wordt er gehakseld?
Westrup: “We streven bij het hakselen naar een drogestofgehalte van 30 tot 35 procent. Niet hoger, want anders vinden we te veel schutbladeren terug in de sleufsilo. Doordat we vroeger starten met hakselen, kunnen we ook sneller beginnen met het inzaaien van een groenbemester. Voor de loonwerker is dit ook interessant omdat we ruim één week vroeger hakselen dan de collega’s waardoor de werkdruk wordt gespreid.”
Olson: “Uit praktijkproeven in de VS blijkt dat de door ons ontwikkelde Shredlage-kneuzer zonder problemen maïs met een drogestofgehalte van 30 tot 34 procent met een snijlengte van 26 tot 30 mm kan hakselen. Bij een drogestofgehalte van 36 tot 40 procent wordt de snijlengte echter gereduceerd tot 21 mm om te voorkomen dat het vee het voer zou gaan selecteren voor het voerhek.”
– Wat is het belangrijkste aandachtspunt bij langsnit?
Westrup: “Het belangrijkste bij de grotere haksellengte is de korrelverkleining voor een goede benutting van het zetmeel. Alle korrels dienen goed gekneusd te worden. Er mogen geen hele maïskorrels terug te vinden zijn en 80 procent van de korrels dient tenminste in vier delen te zijn verdeeld of fijner, bijna zoals bij een CCM-molen. Onze loonwerker gebruikt hiervoor een speciaal ontwikkelde Claas-korrelkneuzer met een messentrommel met 24 messen. Met deze kneuzer worden de stengels en de spil in de lengterichting gesneden, gescheurd maar niet vermalen. Hierdoor krijgen we een voer met meer structuur en voedingsstoffen.”
– Wat zijn de voordelen van het langer hakselen van maïs?
Westrup: “De hogere voederwaardecijfers zorgen niet alleen voor een betere penswerking maar ook voor een iets hogere melkproductie. Mooi meegenomen is dat de dieren gezonder zijn. We noteren minder klauwproblemen en de vruchtbaarheid is toegenomen. Wat ook opvalt is dat de koeien het voer minder gaan selecteren. Ondanks dat het voer langer is, wordt alles opgenomen.”
Olson: “Grof gehakselde maïs met de Shredlage-kneuzer verbetert de voerefficiëntie. Het voer blijft langer in de pens, waardoor de benutting stijgt. De koe zal meer energie halen uit hetzelfde voer wat heel belangrijk is op bedrijven met een rantsoen met een hoog aandeel maïs. Het eindproduct wordt duidelijk beter benut en zorgt voor een betere zetmeelvertering waardoor de melkopbrengst bij een enigszins verhoogde voeropname per koe stijgt met 2 liter. Deze positieve ervaringen op veel bedrijven in de VS wordt ondersteund door onderzoek van de universiteit van Madison te Wisconsin.”
– Gevoelsmatig zou je denken dat langer gehakselde maïs ook broeigevoeliger zou zijn. Klopt dit?
Westrup: “Ondanks de positieve ervaringen en onderzoeksresultaten in de VS waren we in Bissendorf vooral bezorgd om de mogelijke verliezen door de langere structuur. In de praktijk valt dit echter enorm mee. Goed aanrijden en voldoende voersnelheid zijn belangrijke factoren die de kans op broei verkleinen. Omdat onze sleufsilo’s heel breed zijn, wordt het aanrijden met een zware trekker nooit onderbroken. We werken ook in dunne lagen en door het grote aantal melkveekoeien kunnen we een hoge voersnelheid aanhouden.”
Olson: “Doordat een zeer hoog percentage korrels worden verpulverd en door het versnipperen en verscheuren van de maïsstengel en -kolf ontstaat een product waar ook minder zuurstof kan toetreden. Bij goed aanrijden treedt er zelfs minder broei op dan bij klassiek gehakselde maïs omdat het verdichtingspercentage hoger is.”
– Zijn er ook nadelen aan langsnit?
Westrup: “Voor ons bedrijf zie ik tot nu toe alleen maar voordelen. Het enige nadeel is dat je een grotere oppervlakte sleufsilo’s moet voorzien. Uiteraard moet de loonwerker ook een iets hoger tarief rekenen voor het langer hakselen; bij onze loonwerker is het werk 5 procent duurder dan het klassiek hakselen.”
Olson: “Shredlage en het langer hakselen vragen een sterkere discipline bij het inkuilen. Niet alleen het aanrijden maar ook het afdekken met nieuwe kuilfolie is belangrijk, want alleen nieuwe kuilfolie is vrij van schimmels en bacteriën.
Het is evident dat de loonwerker de investering in een speciale korrelkneuzer moet kunnen terugverdienen. Voor een Shredlage-kneuzer met een diameter van 250 mm moet je toch rekenen op een extra investering van bijna 4.000 euro tegenover een klassieke kneuzer.”
Dirk Westrup
Dirk Westrup is bedrijfsleider van het gigantische landbouwbedrijf Westrup-Koch in Bissendorf ten westen van Osnabrück. Westrup runt samen met 9 medewerkers een bedrijf met een totale oppervlakte van 735 ha en een veestapel van 600 melkkoeien en 600 stuks jongvee. Sinds enkele jaren wordt de snijmaïs er gehakseld met een snijlengte 22 mm.
Roger Olson
Roger Olson is technisch directeur van het Amerikaanse bedrijf Shredlage. Sinds 2008 is Shredlage een beschermde merknaam die uitgaat van een vast gedefinieerd inkuilproces. Basisprincipe is een haksellengte van 26 tot 30 mm bij een drogestofgehalte van 30 tot 34 procent middels een speciaal ontwikkelde en gepatenteerde Shredlage-korrelkneuzer.
Shredlage sloot onlangs een exclusieve licentieovereenkomst af met Claas. Claas gaat de Shredlage-kneuzer onder licentie produceren in de Claas-vestiging te Paderborn voor de Jaguar-veldhakselaars.
Claas en langer hakselen
Hans Vanderhaeghen-Goffin Product Manager Oogstmachines bij Hilaire Van der Haeghe NV ziet ook een aantal interessante perspectieven voor het langer hakselen van snijmaïs.
“Het voordeel van langer hakselen zit hem in een beter structuurbehoud, wat de vertering voor het vee ten goede komt”, begint Hans Vanderhaeghen-Goffin zijn gesprek.
“Vanuit technisch oogpunt was de grootste uitdaging echter om de korrels nog goed gekneusd te krijgen bij langere snijlengtes. Zo gold 19 mm tot voor kort als de maximumlengte om nog een degelijke kneuzing te kunnen garanderen. Claas heeft deze grens nu verlegd door de verbeterde prestaties van twee nieuwe voorgestelde walsentypes: de Multi Crop Cracker Max (MCC Max) en de Shredlage”, legt Hans uit.
“Onderzoek toont aan dat beide nieuwe kneuzers maar half zoveel sporadisch ongekneusde korrels overlaten dan de welbekende klassieke kneuzers. Uit dezelfde test blijkt ook dat deze nieuwe
kneuzers meer korrels bij een haksellengte van 20 mm kneuzen dan een klassieke kneuzer bij een snitlengte van 12 mm. De kwaliteit van het korrelkneuzen gaat er eveneens ook op vooruit: liever in vier of meer deeltjes dan in twee luidt het bij Claas. Ook in België merken we dat er aan de loonwerkers steeds vaker wordt gevraagd al eens langer te hakselen. We hebben het dan over ietwat bescheiden lengtes van doorgaans 12 tot 14 mm, maar de trend is zeker gezet. Technisch gesproken is de nieuwe MCC Max nog beter geschikt voor onze loonwerkers dan de Shredlage omdat de eerstgenoemde op polyvalente wijze zowel voor korte als lange snit gebruikt kan worden”, licht hij toe.
“Zeker zo belangrijk is een goede trommelkeuze bij de aankoop van een hakselaar. Men is er te lang van uit gegaan, dat meer messen altijd beter was, zeker op de recentste machines met veel pk’s. Als men geen biogasmaïs moet hakselen, is een trommel met 36 messen zeker niet nodig. Een trommel met eerder 24 of 28 messen is dan eerder de juiste keuze”, zo besluit hij.
