Dat ons klimaat drastisch verandert, wordt snel duidelijk als we spreken met Filip Vereecke. “25 jaar geleden startte ik met nivelleren omdat onze akkers bol moesten worden gemaakt zodat het water eraf kon lopen. Vandaag moeten we de percelen vlak gaan leggen om te zorgen dat het water niet wegloopt. De nieuwe realiteit is dat we ofwel lange natte ofwel lang droge periodes hebben. Klimaatadaptief werken, is meer en meer aan de orde.”
Filip Vereecke is zaakvoerder van Vereecke De Cleene nv, een bedrijf dat onder meer gespecialiseerd is in nivelleren, diepploegen en diepgronden. We spreken Vereecke als hij aan de slag is bij een biologisch landbouwer in Lievegem. En dat voor een bijzonder project. “Op dit perceel is de ene kant veel te droog, het lijkt wel Saharazand, en de andere kant is veel te nat. Dat willen we in balans brengen door het perceel vlak te maken. Je kan wel gaan beregenen maar dan loopt er nog altijd een derde van het water weg en een derde verdampt. Je hebt dus maar een derde over dat je kan benutten. Dit kan je gaan optimaliseren door het perceel peilgestuurd te gaan draineren zodat je het grondwaterpeil gaat kunnen beïnvloeden. Draineren gaat niet met een bolle akker want om het grondwater te sturen, moet je overal hetzelfde peil hebben.”
Diepploegen
“Normaal gezien kiezen we dan voor diepploegen”, legt Vereecke uit. “De normale gang van zaken is dat je de grond boven ploegt op de hoge kant. Je brengt dit naar de laagste kant en dan ploeg je het ginder weer in. Dat gaat drie keer zo snel als wat we hier doen. Want hier koos de landbouwer ervoor om eerst alle teelaarde van het perceel te halen en aan de kant te leggen. Vervolgens leggen we de ondergrond vlak op een nullijn en dan komt alle teelaarde er weer op. Dat is een gigantisch werk maar de klant wil het zo omdat hij schrik heeft voor vermenging en bijgevolg verschraling van de grond. Dit is eigenlijk de eerste keer dat we het zo doen.”
Irrigatie en drainage
De drainage zal in 2026 worden voorzien. Dat zorgt ervoor dat je het grondwaterpeil kan doen stijgen zodat de ondergrond vochtig blijft en de vruchten daar het water kunnen gaan halen. In natte periodes kan je aan de andere kant het water af laten lopen. Volgens Vereecke kan dit voor alle landbouwgewassen. “Maar op dit moment is dit financieel niet interessant voor de ‘gewone’ percelen. Het wordt wel steeds meer gedaan bij bijvoorbeeld de aanplant van boomgaarden. Maar die bomen staan erop voor twintig jaar. Hier gaat het om de percelen van een biologische landbouwer. Het huidige perceel is 1,5 hectare maar als het blijkt mee te vallen, volgen er nog een tiental hectares.
Transparante prijs bij Vereecke De Cleene
De eerste stap bij dit soort klussen is dat Vereecke het perceel in kaart brengt. “Alles begint met een goede opmeting. Ik heb het nodige materiaal in mijn auto en monteer de gps op de trekhaak. Vervolgens rijd ik om de drie meter een spoor. Zo kom ik aan vierduizend hoogtepunten per hectare. Dan maak ik een plan en daarmee ga ik naar de klant. De prijs is perfect transparant dus als de boer vraagt om iets aan te passen ziet die direct het effect op de prijs.”
Het softwareprogramma geeft op basis van de metingen aan waar er aarde moet worden weggehaald en waar er moet worden aangevuld. In de hoeken gebruikt het bedrijf daarvoor een graafmachine maar de rest van het perceel wordt bewerkt door een rupstrekker met kilverbak. Die haalt aarde op waar er teveel is en kan dat gedoseerd verdelen waar er aarde nodig is. Op een aantal plaatsen werd er eerst nog gereden met een diepgronder. “Die gaat 1,25 meter de grond in en breekt storende lagen in de ondergrond. Op die manier kan je ook spanningswater kwijt geraken. Dat zit in kleilagen en na passage met de diepgronder spuit dat uit de grond. Als we dat draineren, gaat dat water zich onder de grond verdelen en dan gaan we er in het droge zand nut van hebben.”
25 jaar ervaring bij Vereecke De Cleene
Vereecke vertelt dat zijn ouders begonnen met een boomkwekerij. “We hadden een trekker met klembandrooier nodig en die moest in de winter over natte percelen kunnen rijden. Toen kwam Claas met zijn rupstrekkers en die kochten we. Ze kwamen bij ons nivelleren, maar zonder rupsen terwijl wij dat wel hadden onder de Claas. We beseften dat we het zelf beter zouden kunnen. We hebben dan bij Bos een kilverbak gekocht en zijn dat zelf beginnen doen. Eerst bij onszelf maar later ook bij buren en kennissen en zo werd het alsmaar groter. We geraken nu de kleinere werken kwijt aan concullega’s maar de gespecialiseerde werken zoals hier vragen om opmetingen en diepploegen maar vooral om ervaring en kennis. En dat konden wij 25 jaar opbouwen.”
Nederland loopt tien jaar voor
Vanaf 2010 ongeveer werd de Claas-rupstrekker niet meer gebouwd. “Toen kregen we een Challenger op demo en die hebben we gekocht. Al snel schakelden we over naar de 8-serie omdat die groter is en dus meer capaciteit kan brengen.” Vereecke koopt zijn Challengers over heel de wereld. Hij zoekt naar goede, veelal gebruikte, machines. “Voor dieploegen moet je specifiek een rupstrekker hebben omdat je de grondlagen mooi van elkaar moet kunnen scheiden. De teelaarde die op niveau ligt, gaat in de ploegvoor en daar rijdt je op met je rupsen. Dan is alles mooi vlak gereden. Met een bandentrekker ga je veel meer grond vermengen. Als je het goed doet, heb je sowieso al 25 procent vermenging, dus als je nog extra verlies van teelaarde hebt, kom je in de problemen. Je hebt immers maar ongeveer dertig centimeter goede teelaarde. Als je die weghaalt, komt die nooit meer terug. Hier is het verschil tussen het hoogste en laagste punt meer dan een meter, dan moet er vijftig centimeter af en vijftig bij aan de andere kant. Als je dat gewoon zou verplaatsen, zit alle teelaarde op een hoop en aan de andere kant heb je niets meer. Dus je moet wel gaan diepploegen, dat is naar kosten efficiëntie het meest interessant.”
Het draineren bovenop het diepploegen en nivelleren, komt enorm op. “Dit is de derde klant in enkele weken tijd. Ook in Nederland zie je het vaker mar daar lopen ze tien jaar voor. Klimaatadaptief werken zodat je water kan bijlaten en aflaten is daar al veel meer ingeburgerd.”
Tekst: Seppe Deckx Beeld: Seppe Deckx en Filip Vereecke
