Precies bemesten en netjes werk afleveren loont. Fabrikant Vredo uit Dodewaard zorgt er met de ontwikkeling van haar bemestingstechnieken voor dat de loonwerker strak werk aflevert. Dat betekent dat de mest onder alle bodemomstandigheden strak in een geultje wordt gelegd en afgevuld, zonder graszodeverlies. Uitgangspunt is dat de wortels de nutriënten optimaal opnemen. “We moeten met gras net zo bezig zijn als een akkerbouwer met zijn gewassen. Dat begint met bewustwording.”
Innovatieprogramma’s als Bemest op z’n Best hebben het doel om de ammoniakemissie bij het aanwenden van de mest op het land te verlagen. De kernboodschap is dat slordig werken voor versmering zorgt, wat niet alleen ten koste gaat van de smakelijkheid van het gras maar ook meer kans op uitspoeling, vervluchting geeft en ten koste gaat van benutting. Allemaal verliezen die onnodig zijn, is de overtuiging bij Vredo.
De zoektocht van Vredo Dodewaard naar optimaal bemesten
De fabrikant kent haar oorsprong als loonbedrijf. In Dodewaard is men echter al sinds 1987 voorloper als het gaat om het ontwikkelen van technieken voor zodenbemesten. “Optimale benutting van ammoniak loopt als een rode draad door onze geschiedenis”, vertelt eigenaar Hans de Vree. Het monteren van een mestopbouw op een Horsch driewieler in 1989 was de eerste activiteit op het gebied van zelfrijders. Sinds 1994 ontwikkelt en produceert Vredo de zelfrijder compleet in eigen huis.
Emissie reduceren als uitgangspunt
Het insnijden van de mest in de graszode is altijd het uitgangspunt van de bemestingstechniek geweest. Het voorkomt spetteren en brengt de mest precies op de plek waar je de nutriënten wilt hebben. “De ontwikkeling heeft best wat moeite gekost”, weet De Vree zich nog goed te herinneren. Vredo heeft echter altijd stug vast gehouden aan haar overtuiging.
“Op de proefvelden van het toenmalige Instituut voor Mechanisatie, Arbeid en Gebouwen, het IMAG, wat nu de Wageningen Universiteit is, lieten wij ruim 35 jaar geleden zien dat onze technieken ten opzichte van bestaande technieken de uitstoot 60 tot 65 procent reduceerden. Inmiddels zijn er veel technieken ontwikkeld, maar door bij de basis te beginnen is het nu nog mogelijk om 20 tot 30 procent emissies extra te reduceren. In een brief aan de minister hebben we aangegeven dat met technische innovaties hetzelfde bereikt kan worden als de halvering van de veestapel.”
Win-winsituatie
De Vree benadrukt dat de techniek het mogelijk maakt om emissies tot een minimum te beperken, puur door netjes te werken. “Dus zorgen dat de sleufdiepte afgestemd is met de hoeveelheid mest die er uitgereden wordt en netjes strak egaal gevuld is. Melkveehouders voldoen hierdoor aan de emissie-eisen, maar melken ook nog eens meer liters melk per koe dankzij de optimale kwaliteit van het geoogste gras en benutten hun mest op deze wijze optimaal. Het is een win-winsituatie. Meestal wordt er alleen maar gekeken naar de juiste dosering en wordt er vergeten dat de egale langs- en dwarsverdeling van de mest net zo belangrijk is.”
Vredo gaat voor precisiebemesting
Aalt van Spijkeren heeft als voormalig medewerker bij een loonbedrijf veel met de machines van Vredo gewerkt en is inmiddels in dienst bij het bedrijf. Hij benadrukt dat bij de ontwikkeling van de nieuwe technieken het gebruikersgemak het uitgangspunt is. “Denk daarbij aan snellere laadtijd, makkelijkere bediening en dergelijke.”
De Profi-zodenbemester, beschikbaar in werkbreedtes van zes tot achttien meter, wordt continu doorontwikkeld. De laatste innovaties zitten in en rondom de Vogelsang-verdeler in combinatie met een slang diameter van veertig millimeter, in plaats van vijftig: “We gaan dus voor precisiebemesting.”
Eigen binnenrotor
De binnenrotor is door Vredo zelf ontwikkeld. Er is gekozen voor vijf uitlopen. Technisch gezien een grote uitdaging, vooral om te zorgen dat alle vijf snijmessen vlak op de snijring draaien. “Het voordeel is dat je vijf pulsen per omwenteling kunt geven en dat zie je terug in de egale langs- en dwarsverdeling in het bemestingbeeld. Resultaat is een egaler grasgroei.”
Alle veertig millimeter slangen zijn van verdeler tot uitloop gemonteerd zonder verbindingsstukken. Dankzij de nette slanghouders zijn er zo weinig mogelijk bochten of knikken. “Dit is een gouden greep gebleken”, benadrukt Van Spijkeren. “De grootste angst van een loonwerker is verstoppingen. Wij laten echter zien dat er door gebruik te maken van veertig millimeter slangen er niet méér verstoppingen optreden ten opzichte van vijftig millimeter. Sterker nog, dit waarborgt een perfecte dwars- en langsverdeling, zonder te pulseren en te spetteren, zowel bij giften van zeven kuub als dertig kuub per hectare.”
Levensduur gesmeerde lagers
Ondertussen gaan de ontwikkelingen bij Vredo door. Bij de ontwikkeling van de nieuwe Vredo Profi-bemesters is er kritisch gekeken naar het gebruik van vetsmering. Dit heeft geresulteerd in het gebruik van smeringsvrije lagers in de bemestingselementen.
“Het is wondbaarlijk dat hier eigenlijk nooit kritisch naar gekeken werd. Bij de meeste bemesters worden de lagers door middel van centrale vetsmering constant gesmeerd. Dit vet komt uiteindelijk ook weer in het milieu terecht. Het is mij al tijden een doorn in het oog. Na jaren van ontwikkeling en testen rijden we nu sinds vier jaren met levensduur gesmeerde lagers.”
Dubbele schijven
Om de opname van de mest te bevorderen houdt Vredo al decennia vast aan de uitvoering met dubbele schijven. Door de V-vorm opstelling wordt de grasmat scherp ingesneden. De mest wordt door speciaal gevormde uitstroommondstukken, die direct achter de schijven zijn gepositioneerd, in de snede gelegd. Resultaat is dat de wortels intact blijven en er geen verdichting plaatsvindt. De open structuur van de bodem blijft behouden. “Je creëert een poreuze sleufwand, die optimale opname van nutriënten waarborgt.”
Ondanks de overtuiging dat de dubbele schijven de beste oplossing onder verschillende omstandigheden is, heeft Vredo net als andere fabrikanten inmiddels ook enkele schijf. Hiermee wordt ingespeeld op vragen uit de markt om de bemester ook in te kunnen zetten voor akkerbouwgewassen of op lossere bodems. De afsluiters zijn hydraulisch bedienbaar en optioneel uit te voeren met sectieafsluiting. Het unieke pendeljuk laat de buitendelen van het frame bewegen voor een perfecte bodemvolging.
Binnen de Profi serie worden de werkbreedtes 6, 6,75 en 7,5 meter geleverd als Profi Eco variant. Deze machines zijn voorzien van dezelfde bemestingselementen als de ‘grotere broers’, maar hebben een wat eenvoudiger frame en opklapconstructie. Door een transportbreedte van 2,6 meter zijn ze bovendien uitermate geschikt voor montage aan een getrokken tank. Hierdoor kan er ook in deze doelgroep professioneel bemest worden.
Ook zijn de Vredo bemesters uitvoerbaar met de zogenoemde SSP, om ook sleepslangbemesten mogelijk te maken. “Het sleepslangbemesten is ideaal te combineren met een Vredo-zodenbemester. Door de mest met behulp van het dubbelschijfsysteem daadwerkelijk in de bodem te brengen voorkom je versmering door het slepen van de sleepslang over het bemeste land. Ook dit draagt bij aan een lagere emissie en minder ruwe as in het te oogsten gewas”, stelt Hans de Vree.
Innovatie van Vredo
“Aan de techniek hoeft het niet te liggen”, vindt Aalt van Spijkeren. “Versmering van het gras tijdens het bemesten moet je te allen tijde zien voorkomen. Steeds meer loonwerkers zijn gefocust op het afleveren van strak werk. Ook de melkveehouder hecht hier steeds meer waarde aan. Maar het belang van goed graslandonderhoud in combinatie met precisiebemesting wordt nog altijd onderschat.”
Hans de Vree knikt instemmend. “Niet voor niets werken we samen in het innovatieprogramma Bemest op z’n Best. Het gaat om het vergroten van de bewustwording. We moeten laten zien wat precies bemesten met betrekking tot het emissiearm uitrijden van mest met onze technieken te behalen zijn en welke voordelen dit biedt voor zowel de loonwerker als de melkveehouder. Als je mest op het gras hebt liggen, heb je niet alleen verlies, je rijdt ook nog ruwe as de kuil in.”
“Graslandmanagement is topsport”
“Eigenlijk is graslandmanagement goed te vergelijken met topsport. Hoe haal ik de maximale opbrengsten van mijn eigen land? De melkveehouder moet inzien dat met behulp van precieze bemesting en goed graslandbeheer de melkproductie verbetert. We moeten stoppen mest te zien als een afvalproduct”, besluit De Vree.
Tekst: Martin de Vries • Beeld: Vredo Dodewaard
