In lijn met het aantal jaren ervaring op de selectiekar neemt de gemiddelde leeftijd van selecteurs toe. Jonge werknemers staan namelijk niet allemaal te springen om wekenlang aardappelen te selecteren. De Croptiscan 9000 van Croptimal gelukkig wel. Deze aardappelselectierobot schakelt uiterst nauwkeurige camera’s in voor het detecteren van zieke aardappelplanten. De selecteur hoeft enkel de aangetaste planten te verwijderen.
Tijdens de Masterclass Optisch Selecteren bij Weevers Mechanisatie in Swifterbant, gehouden op 19 november, werden de ins en outs van deze machine besproken.
Croptiscan 9000
Schoffelen op basis van camera’s is al jarenlang gemeengoed. De camera’s die hiervoor worden ingezet, kennen het onderscheid tussen wel en geen groene pixels, oftewel patroonherkening. Sinds enkele jaren zijn spotsprayers, als de EcoRobotix ARA Spotsprayer en Rumex RXF900, in gebruik. Deze spotsprayers kunnen onderscheid maken tussen gewassen en onkruiden. In de vorm van gewasherkenning zijn deze machines al een stuk slimmer.
De Croptiscan 9000 gaat nog een stapje verder. Deze machine herkent aardappelziekten op bladniveau. Met behulp van hoogwaardig beeldmateriaal worden aardappelziekten tot op de pixel nauwkeurig opgemerkt. De aardappelselectierobot markeert deze planten vervolgens, die door de bestuurder van de machine of door iemand anders later op de dag, kunnen worden verwijderd. Doordat het selecteren van aardappelen onder kunstlicht plaatsvindt – een kap over de camera’s voorkomt de inbreng van omgevingslicht – zijn de omstandigheden voor het selecteren van aardappelen constant. Hierdoor kan de machine ook in de avonden en nachten doorwerken.
Data verzamelen
De afgelopen zomermaanden heeft de Croptiscan 9000 bij verschillende telers data verzameld. Met iedere ronde die over een perceel wordt gereden, wordt het systeem slimmer en worden met AI nieuwe correlaties gelegd. Op dit moment kan deze aardappelselectierobot in zeven verschillende aardappelrassen worden ingezet. De machine is beschikbaar in werkbreedtes van drie, zes of negen meter, afhankelijk van de wensen van de klant. De machine kan met een werksnelheid van maximaal vijf kilometer per uur door het perceel gaan en heeft een diesel-hydraulische aandrijving. “De meeste gebruikers kiezen voor een werkbreedte van negen meter. Aangezien het selecteren van aardappelen in een strak tijdsbestek dient plaats te vinden, wil je dan wel zoveel mogelijk capaciteit hebben”, vertelt ontwikkelaar Jeroen Wolters van Croptimal.
Robuuste machine
Daarnaast is de Croptiscan 9000 bewust robuust gebouwd door Tuma Mechanisatie & Machinebouw uit Ulrum. “Mocht de machine hierdoor te zwaar zijn, dan zijn er nog wel wat aanpassingen in het frame mogelijk. Maar we kiezen liever in eerste instantie voor een robuuste en stabiele machine, die mogelijk te zwaar blijkt te zijn, dan voor een machine die niet sterk genoeg is, en waarvan je later toch nog het frame moet versterken”, meent Wolters.
In de praktijk
Komend teeltseizoen gaan enkele telers in de praktijk aan de slag met de Croptiscan 9000. De machine is dan ook uitverkocht voor dit seizoen. “We hopen zoveel mogelijk beelden te verzamelen, onder verschillende praktijkomstandigheden, zodat de machine in 2027 volledig marktklaar is.”
Een van de telers die het afgelopen seizoen al aan de slag ging met de Croptiscan 9000 is Jarno Rietema uit Oudeschip. Hij teelt zestig hectare pootgoed in het noorden van Nederland. Agria, Rudolph en Arizona zijn de belangrijkste rassen die hij teelt voor Agrico. Deze rassen komen als miniknollen op dit gesloten bedrijf, waarna ze als PB3 of PB4 worden afgeleverd. “Het is ons doel om het pootgoed van dezelfde kwaliteit af te leveren, als dat het als miniknol aankwam. Maar in de praktijk is dat een grote uitdaging. Toch ben je er als teler vaak zelf bij. Door vroegtijdig aardappelen te selecteren, en het de eerste ronde écht goed te doen, hopen we dit te kunnen bewerkstelligen.”
De akkerbouwer heeft dan ook gekozen voor een aardappelselectierobot met een werkbreedte van negen meter. “Wellicht wat overcapaciteit, maar dan kunnen we ook nog loonwerk ermee gaan doen bij anderen, als we daar ruimte voor hebben.”
“Daarnaast zijn wij van mening dat wat je geautomatiseerd kunt uitvoeren, je ook geautomatiseerd moet doen. Daarom maken we ook al drie jaar gebruik van een Flikweert Vision optische sorteermachine en werkt onze loonwerker al drie jaar met een EcoRobotix ARA spotsprayer in de uien.”
Veel foto’s van aardappelplanten
De afgelopen jaren maakte Wolters veel foto’s van aardappelplanten op de percelen van Rietema. Zo werd het systeem getraind om zieke aardappelplanten van gezonde exemplaren te onderscheiden, onder verschillende omstandigheden. “Weet je wanneer ik er echt in ging geloven? Toen we ’s avonds rond een uur of elf door het perceel liepen, met een bouwlamp. Het werd al donker, maar de machine herkende de zieke planten nog steeds goed. Dan gaat het de kunde van menselijke ogen voorbij en levert een dergelijke machine je tijdswinst op binnen een dag”, vertelt de akkerbouwer. “Wij willen dan ook vooral ’s avonds laat gaan selecteren, zodat we de volgende dag de zieke planten eruit kunnen halen.”
Handelshuizen
Ook vanuit de handelshuizen is er interesse in optisch selecteren. Tijdens de Masterclass bij Weevers Mechanisatie waren Falko Hofstra van HZPC en Tjalling Douma namens Agrico aanwezig. Hofstra vertelt: “In Nederland zijn we producent van hoogwaardig pootgoed. Door het wegvallen van gewasbeschermingsmiddelen neemt de infectiedruk steeds meer toe. Ondanks nieuwe mogelijkheden, zoals het gebruik van vliesdoeken en het leggen van stro tussen de ruggen, blijft op tijd selecteren de belangrijkste methode om virusverspreiding via luizen te beheersen. En aangezien het steeds moeilijker wordt om goede selecteurs te vinden, ondersteunen we als handelshuizen initiatieven als optisch selecteren.”
De eerste klap is immers een daalder waard. Door vroeg in het seizoen zieke planten te verwijderen, beginnen telers het teeltseizoen al op voorsprong, volgens de handelshuizen. Daarnaast maakt optisch selecteren telers minder afhankelijk van gekwalificeerd personeel en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. “Natuurlijk zijn er ook nog wel vragen. Blijven de data bijvoorbeeld eigendom van de telers? En draait de teler op voor de kosten? Voor nu is dat beide het geval, maar als handelshuizen kunnen wij hen wel ondersteunen door kennis te leveren om dergelijke machines en bijbehorende algoritmes de komende tijd slimmer te maken.”
Plantspecifieke aanpak
Zal een aardappelselectierobot uiteindelijk de kunde van onze ervaren selecteurs overstijgen? “Uiteindelijk zijn de beelden van deze camera’s veel scherper, dan wat je met je eigen ogen kunt zien. Daarom verwachten we dat je met deze machine eerder in het seizoen het perceel op kunt. Voor het inladen van de kennis over aardappelziekten zijn we nog wel afhankelijk van humane kennis. Wij weten ook nog niet hoe een plant eruitziet die ziek gaat worden. Maar als we dat ook zouden weten, dan kunnen we nog veel eerder aardappelziekten detecteren, dan dat je zelf met het blote oog zou kunnen doen”, voorspelt Wolters.
Daarnaast opent hoogwaardig beeldmateriaal de deuren naar een efficiënter teeltsysteem. “In de toekomst kunnen deze gegevens worden ingezet voor het opbouwen van een eigen databank. Informatie over de groei en gezondheidsstatus van het gewas kan dan zijn gebruikt voor het uitvoeren van plantspecifieke bemesting”, aldus Wolters. “Hierbij krijgt de plant precies de benodigde hoeveelheid nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen toegediend en zijn er geen stoffen verspild. Ook zou je wellicht met plantvoeding de knolgrootte kunnen sturen voor een juiste maatsortering. Dit is voor nu nog te ver weg, maar het is wel goed om dit in je achterhoofd te houden met het oog op de toekomst, wanneer je interesse hebt in een aardappelselectierobot.”
“Weevers Mechanisatie kiest bewust voor een focus op een beperkter aantal merken dan voorheen. Daardoor zijn we in staat om onderscheidend te blijven met kennis en technische ondersteuning. AI is zo’n ontwikkeling die we omarmen en waarin we investeren. Naast de onkruidrobot en de spotsprayer hebben we ook alle vertrouwen in de optische selectiewagen. Ook al is de techniek nog lang niet uitontwikkeld. Het vertrouwen dat we hebben, delen we graag met onze klanten”, aldus Corné Weevers, directeur van Weevers Mechanisatie.
Tekst en beeld: Kim Sjoers
