De Nederlandse fabrikant Imants bracht in 2020 de nulserie van hun krukasspitmachine op de markt. Ze organiseerden recent een demodag waarbij een roterende spitmachine naast een krukasspitmachine gezet werd. Bedoeling was om enkele vooroordelen te ontkrachten. “We horen vaak dat de grond teveel versmeerd wordt of te fijn komt te liggen. We willen de bezoekers met eigen ogen laten zien hoe die machines precies werken.”
Spitmachine goed alternatief bij in elkaar gereden grond
Februari is al vrij laat om nog te spitten, maar de demo ging door op spruitenland dat pas de week ervoor geoogst werd. Roger Braspenning, vertegenwoordiger voor Imants in Zuid-Nederland en België, vertelt dat de grond behoorlijk in elkaar gereden is door de spruitenoogstmachine.
“Er zit daardoor nauwelijks zuurstof in de grond waardoor het bodemleven niet goed kan overleven en er geen waterbergend vermogen is. Het is belangrijk dat die losgemaakt, wordt maar het is zo nat dat er niet geploegd kan worden. Dan is de spitmachine echt een goed alternatief, zowel onder goede omstandigheden als onder minder goede.”
Introductie van krukasspitmachine
De roterende spitmachine is al langer op de markt, maar na vijf jaar onderzoek kwam vorig jaar ook de krukasspitmachine op de markt, zij het in een zeer beperkte nulserie. Braspenning: “We zijn overtuigd dat we een betrouwbare machine gebouwd hebben maar moeten het nu gaan bewijzen. Van de nulserie werden er vier exemplaren geproduceerd, in 2022 gaan we echt in productie maar nog steeds met een beperkte oplage. Vandaag willen we beide machines naast elkaar zetten.”
Trekken versus duwen
“Bij een roterende spitmachine heb je een klei-mes dat de grond in gaat en onder in de grond staat dit mes in een hoek. Bij het vooruit rijden breek je brokken los, want het volgende mes in dezelfde lijn gaat 25 centimeter verderop in de grond. Bij een krukasspitmachine gaat de spade recht de grond in en breekt ze de grond naar achter toe los. Ook daar heb je een haplengte van 25 centimeter. Deze machine duwt de grond los, de roterende spitmachine trekt de grond los. Omdat je trekt houd je de brok iets langer vast en hebt je meer vermenging. Je ziet daardoor minder gewasresten in de toplaag.”
“Bij de krukaspitmachine heeft de roterkopeg even meegelopen waardoor de toplaag wat fijner is maar je ziet wel dat de brokken even groot zijn. Dus op dat gebied zijn de brokken klei vergelijkbaar. Als je een blok vastpakt zie je precies de vorm van het mes. Je ziet dan ook dat hij de onderkant niet versmeerd.”
Dezelfde constructie rondom
Bij beide machines is de constructie errond min of meer dezelfde. Aan de voorkant hebben ze sloffen waar de machine deels op loopt. Aan de achterkant hebt je een compacte driepuntshefinrichting waar een rotorkopeg aan gekoppeld kan worden.
Er kan een standaard drie meter kopeg achter van ieder merk. Erachter zit een veerbelast spijlenrek dat hydraulisch verstelbaar is of met een spindel. Dit heeft een egaliserende werking en kan grove brokken vastleggen in de grond zodanig dat de eg die erna komt de brokken niet meer volledig door de eg moet trekken maar de koppen eraf kan tikken. Je kan eventueel direct zaaien. Over het kluitenrek zit een rubberen kleed dat ervoor zorgt dat de klei niet op de rotorkopeg wordt gegooid.
Roterende spitmachine versus krukasspitmachine
De krukasspitmachine is uitgerust met een automatisch smeersysteem. “Het grote verschil is dat die 48 lagers heeft die gesmeerd moeten worden en een roterende spitmachine heeft er maar twee op de as. De roterende spitmachine is daardoor makkelijker te onderhouden dan de krukasspitmachine. Zo heeft elk zijn voor en nadelen. De roterende vraagt onder dezelfde omstandigheden iets meer vermogen maar heeft wel een meer mengende werking en op de lichtere kleigronden heb je meer capaciteit dan met de krukasspitmachine omdat je iets sneller kan rijden. Daardoor kunnen we op maat van ieder akkerbouwbedrijf voorstellen welke machine het best past bij hun gronden.”
Minder onderhoud bij een roterende spitmachine
“Een loonwerker daarentegen kiest soms voor een roterende spitmachine omdat deze breed inzetbaar is onder alle omstandigheden en minder onderhoud vraagt. Daar staat wel tegenover dat je met de roterende een hoger verbruik hebt. Tijdens de demo rijden beide machines aan 2,8 kilometer per uur. De blokgrootte is dan exact dezelfde. Een roterende heeft 24 messen op de as en een krukas heeft er twaalf maar het toerental van de roterende is de helft van de krukas. Je merkt gewoon dat de roterende meer vermogen kost, zeker op de zware 65 procent afslibbare kleigrond waar de demo doorgaat.”
“Tijdens demo staat er voor de roterende 155 pk en voor de krukasspitmachine 250 pk. Maar dat het ervoor staat, wil niet zeggen dat je het ook gebruikt. Het verbruik bij de roterende spitas bedraagt 35 liter per uur dat van de krukasspitmachine 25 liter per uur.”
Dit is een artikel uit de Akkerbouwkrant. Wil je deze thuis ontvangen? Klik hier.
Tekst: Seppe Deckx Beeld: Seppe Deckx en Raf De Roeck
