Marc van Leeuwen voert sinds vorig jaar loonwerk uit met een bandhark. Voor op zijn New Holland T7040 hangt een Reiter Respiro R3 Profi, terwijl achteraan een SIP Air 500T is gemonteerd. “Deze landbouwactiviteit is eigenlijk een hobby. Daarnaast ben ik ook actief in het vastgoed en reinig ik roostervloeren in aardappelloodsen met zelfgebouwde robots. Ik heb enkele klanten en hark ook bij mijn broer, die een melkveebedrijf heeft.”
“Vroeger werkte ik met een Vicon Andex 1504 vierrotorhark van 15 meter”, aldus Marc van Leeuwen. “Vorig jaar huurde ik een Reiter-bandhark omdat ik wilde testen of ik minder aarde zou meenemen. Bij vlinderbloemigen zoals luzerne en klaver kun je bovendien alle bladeren beter meenemen zonder ze te beschadigen. Het doel is dus een kwalitatief hoogwaardig ruwvoer te oogsten. Daarnaast houd ik van innovatie.”
“Dit jaar heb ik op een veiling een combinatie gekocht met een in de fronthef gemonteerde Reiter en een achteraan opgebouwde SIP. Het voordeel van tweedehands aankopen via een veiling is dat de investering beperkt blijft. Als het systeem niet bevalt, kan ik het relatief eenvoudig aanpassen of weer verkopen zonder veel geld te verliezen.”
Voederkwaliteit behouden tijdens het harken
Marc van Leeuwen werkt voor klanten binnen een straal van ongeveer een uur rijden rond Bergen. “Ik hark luzerne, gras en mengteelten. Bij een klant heb ik onlangs 35 hectare geharkt en daarbij zeer grote zwaden gevormd. De hakselaar kon die daardoor slechts oprapen aan ongeveer 7 kilometer per uur. Toch werd het inkuilwerk drie uur sneller afgerond dan wanneer hetzelfde oppervlak met een dubbele rotorhark in zwaden was gelegd. Mijn klant vertelde me dat die tijdswinst ruimschoots de kostprijs van mijn loonwerk compenseerde. Hij verzekerde me zelfs dat ik mocht terugkomen nog vóór hij de resultaten van de voederanalyse had ontvangen.”
Bij zijn broer liggen veel percelen op zandgrond. “Dat soort bodem zorgt sneller voor een hoger asgehalte in het voer. Natuurlijk speelt ook het drogestofgehalte een grote rol. Hoe vochtiger het gewas, hoe gemakkelijker gronddeeltjes eraan blijven kleven.” Om de impact van asverontreiniging te meten, werden twee kuilen geanalyseerd. We vergeleken het asgehalte van twee kuilsilo’s. Eén was geharkt met een klassieke hark, de andere met een bandharkcombinatie. Zoals verwacht bevatte de kuil die klassiek was geharkt meer as. Omgerekend naar een rantsoen met 5 kilogram droge stof uit gras per koe per dag gaf dit een verschil van 90 VEM en 18 gram DVE. Dat kan leiden tot een verlies van ongeveer 0,5 liter melk per koe per dag. Op jaarbasis betekent dat voor een groep van 100 koeien een potentieel economisch verlies van ongeveer 7.000 euro. Dat is zeker niet verwaarloosbaar.”
Ook laat in het seizoen biedt de bandhark voordelen. “Zelfs wanneer het gewas vochtig is, kun je het samenbrengen zonder aarde mee te nemen. Je kunt zwaden verplaatsen zonder ze te vervuilen. Het is zelfs mogelijk om gras weg te leggen van natte plekken, zodat de hakselaar daar niet doorheen hoeft te rijden. Een ander voordeel is dat je niet over het gewas rijdt en geen stenen oppakt. Kortom, het werkresultaat is anders dan met een klassieke hark.”
Rotor met kleine diameter
“Beide machines gebruiken dezelfde opraaprotor. Die heeft een kleine diameter, waardoor het gewas in een rechte lijn op de transportband terechtkomt. Boven de pick-up bevindt zich bovendien een toevoerinrichting.” De kamloze pick-up is flexibel en volgt daardoor de bodem goed. Onder de machine bevinden zich draaibare glijschotels die zich aanpassen aan oneffenheden in het terrein. “Over het algemeen is SIP lichter dan Reiter. Toch zijn de glijschotels van Reiter beter, omdat ze vlakker zijn en de bodem beter volgen.”
Beperkte capaciteit
“Helaas bestaan er vandaag nog geen echt brede bandharken. Ik zou graag met een bredere combinatie werken om mijn capaciteit te verhogen.” Met zijn huidige combinatie kan van Leeuwen voer samenleggen over maximaal 8 meter, boven op de breedte van het zwad zelf. “Afhankelijk van de perceelsvorm haal ik tussen 3 en 4 hectare per uur. Met mijn vroegere vierrotorhark haalde ik ongeveer 6 hectare per uur. Daardoor kan ik op een dag minder klanten bedienen en wordt de planning soms moeilijker. Bovendien vraagt deze combinatie meer trekkracht dan mijn oude vierrotorhark en dus ook meer brandstof.”
Meer aandacht voor afstelling
Volgens Marc van Leeuwen zijn bandharken complexer in gebruik dan klassieke harken. “Ik moet nog leren werken met mijn nieuwe combinatie. Vorig jaar gebruikte ik een dubbele bandhark achteraan en dat was eenvoudiger dan de SIP die ik nu heb. De achterste machine is op de kopakker behoorlijk log. Door de verschoven as bestaat in bepaalde situaties zelfs het risico dat de machine kantelt.”
Daarnaast bieden bandharken veel instelmogelijkheden. “Je kunt de bandsnelheid, de snelheid van de pick-up, de opraaphoogte en de bodemdruk aanpassen. Daarvoor heb je ervaring nodig. Als de band bijvoorbeeld te snel draait, ontstaan er hopen voer en krijg je onregelmatige zwaden.”
Om het werk te vergemakkelijken heeft Marc de bediening aangepast. “Ik gebruik nu een afstandsbediening die veel gebruiksvriendelijker is dan de SIP-bedieningsterminal. De afstandsbediening heb ik voortdurend in de hand en kan de achterste hark precies positioneren zoals ik wil. Ik overweeg zelfs een bediening met voetpedalen, omdat mijn handen tijdens het rijden bezet zijn terwijl mijn voeten vrij blijven.” Daarnaast installeerde hij een camerasysteem op de frontmachine. “Zo kan ik het verkeer en de werking van de machine volgen. Zonder die camera’s is het zicht zeer beperkt.”
Innovatie vraagt tijd
Wat onderhoud betreft, vraagt de machine weinig extra werk. “Er is niets bijzonders aan. De pick-up heeft geen specifiek onderhoud nodig. Je moet alleen de scharnierpunten en de banden smeren. Dat kost ongeveer twintig minuten. Bij de frontmachine moet de radiator wel vaker worden schoongeblazen.” Volgens van Leeuwen is een bandhark zelfs minder kwetsbaar dan een klassieke rotorhark. “Je kunt hier geen harkarmen verbuigen. Er breken geen tanden af. De afstrijkers van de pick-up zijn van kunststof, wat een voordeel is omdat ze niet vervormen.”
“Eerlijk gezegd ben ik nog niet helemaal tevreden over mijn combinatie. Het is vooral een manier om te innoveren. Het kost tijd om het gebruik van zo’n nieuwe machine te optimaliseren en breed ingang te doen vinden. Ze verlaagt het asgehalte van het ruwvoer en vormt grote zwaden waardoor het inkuilen sneller verloopt. Maar wie innoveert, krijgt altijd eerst tegenwind.”
Tekst en beeld: Antoine Van Houtte
